Cikli Hënor dhe shirat sjellin një fenomen të rrallë natyror në Lagunën e Karavastasë.

Shirat e rëna së fundmi krijuan prurje të mëdha e të paparashikuara të lumenjve Shkumbin e Seman! Sasia e madhe e rënë brënda një periudhe të shkurtër kohe rriti ndjeshëm nivelin e ujit duke fryrë lumenjtë dhe mbushjen deri në argjinaturat e tyre si rrallë herë vitet e fundit. Ky proces nxorri në pah një fenomen natyror shoqëruar me rritje të nivelit të ujit to Lagunës.                                                                Shirat e rënë kanë rritur ndjeshëm nivelin e ujit në Lagunë, duke përmbytur ishullin e riprodhimit të pelikanit kaçurrel  – i vetmi vend folezimi i kësaj specie në vendin tonë.

Kjo zonë përfaqëson një nga habitatet më të rëndësishme për ruajtjen e biodiversitetit në Shqipëri.

Specialisti i vjetër i peshkimit Fadil Malko thekson se në Lagunë ky fenomen ka ndodhur vetëm dy herë në 40 vite të punës së tij në peshkim, por edhe në ato raste rritja nuk ka qënë në këto këtij nivele. Prurjet e lumenjve si dhe shirat e rëna nëse nuk kanë rrugën e lirë për në det nga baticat apo dallgët e mëdha në raste furtunash sjellin rritje të nivelit të ujit në Lagunë.

Taulant Bino specialist ornitolog, përfaqësues i AOS, një nga monitoruesit, kontribuesit për ishullin e Pelikanit dhe frekuentuesit permanent të Parkut të Divjakës pyetjes sonë për këtë fenomen i përgjigjet:                                                                                                                                                 -Zakonisht ky fenomen lidhet me disa faktorë bashkë. Fillimisht kemi baticën që lidhet me ciklin hënor, rreshjet e shumta dhe mundësitë e pakta për shkarkim si dhe era e jugut që rrit efektin e baticës si dhe ul mundësitë e shkarkimit. Por më së shumti lidhet me reshjet e pafundme që prej janarit. Besoj se edhe kanalet e bllokuara kanë rolin e vet. Sa më të gjatë kanalet dhe sa më të ngushtë, kjo sjell më pak qarkullim të ujërave e më të ngadaltë.                                                          Sa i përket ishullit të Pelikanit, falë masave të marra në kohë nga stafi i Parkut, në bashkëpunim me OJF-të partnere dhe në kuadër të projektit #RESCOM, u realizua ngritja e shtretërve të riprodhimit gjatë muajit janar. Si rezultat, procesi i folezimit të pelikanit kaçurrel po vijon i qetë dhe pa probleme, pavarësisht prezencës të lartë të ujit.
Ky reagim i shpejtë dëshmon rëndësinë e bashkëpunimit ndërinstitucional AdZM, AKZM, Bashkia Divjakë e Prefekturë, por në vecanti kërkohet kordinim më i mirë me kompaninë Devoll Hydropower Sh.A që menaxhon dy digat kryesore Banja e Moglica, basenet e të cilave i shkarkojnë ujërat në lumin Seman.

Shkelqim Bylykbashi

Ligji i gjuetise dhe Moratoriumi 10 vjecar. A i shërbeu realisht një ndalim kaq i gjatë ruajtjes së faunës?

Me miratimin e Ligjit nr. 89/2025 “Për gjuetinë” nga Kuvendi i Shqipërisë, përfundoi edhe periudha mbi 10-vjeçare e ndalimit të gjuetisë në vendin tonë. Një ndalim që, të paktën në letër, kishte për qëllim rikuperimin e faunës së egër dhe forcimin e mekanizmave të kontrollit. Por si e gjen sot vendin tonë ky ligj i ri? A i shërbeu realisht një ndalim kaq i gjatë ruajtjes së faunës?

Pas më shumë se një dekade moratoriumi, situata në terren nuk paraqet ndonjë përmirësim të dukshëm. Përjashtuar frenimin e gjuetisë turistike, pjesa tjetër e problematikës mbeti e pandryshuar, për të mos thënë se në disa raste është përkeqësuar. Gjatë kësaj periudhe, institucionet përgjegjëse rezultuan të papërgatitura, të patrajnuara dhe pa një strategji të qartë për luftën kundër vrasjes së paligjshme të shpendëve. Ky ndalim duhej të shërbente si një moment reflektimi dhe ndërtimi kapacitetesh, por në praktikë nuk u shoqërua me masa konkrete: nuk u krye asnjë inventar kombëtar i faunës objekt gjuetie, nuk u zhvilluan programe monitorimi të qëndrueshme dhe nuk pati investim serioz në trajnimin e strukturave zbatuese apo të vetë komunitetit të gjuetarëve. A ka kuptim të ndalosh një aktivitet pa e mbështetur atë me një plan të qartë masash?

PUGLIA, Ceglie Messapica: dy fermerë kundër OMGJ-ve dhe multinacionalëve

 Në një kohë kur bujqësia botërore dominohet nga gjigantë si Monsanto-Bayer dhe Syngenta, ka nga ata që kanë vendosur të shkojnë me kokëfortësi kundër rrymës. Kjo po ndodh në Puglia, në Ceglie Messapica, ku Angelo Giordano dhe Valerio Tanzarella po ndërtojnë një revolucion të heshtur bujqësor.
Angelo është agronom. Valerio është jurist, i cili ka punuar për vite me radhë në zyrën ligjore të Rai Cinema-s. Pesë vite e gjysmë më parë vendosën të kthehen te toka dhe themeluan Ex Terra, një shoqëri “Benefit”: një kompani që po, synon të ruajë, kultivojë dhe përhapë fara të lashta, të rralla dhe të harruara.
Sot ata kanë mbi 7,000 varietete të ndryshme: 🍅 1,200 lloje domatesh
🥔 30 varietete patatesh
🍆 20 lloje patëllxhanësh
🌶️ 200 speca dhe djegësa
🌱 bizele, qiqra, bathë etj.
🍈 100 lloje pjepri
🍇 dhe madje një koleksion me rreth 20 varietete rrushi
Të gjitha varietete të përshtatura me territorin, fryt i shekujve seleksionimi natyror, që nuk kanë nevojë për pesticide, plehra kimike apo glifosat për të mbijetuar.
👉 Mesazhi i tyre është i qartë: çdo territor ka vokacionin e vet bujqësor. Të vazhdosh të imponosh të njëjtat kultura hibride kudo, të dizajnuara në laborator dhe të menduara vetëm për rendiment, do të thotë të varfërosh biodiversitetin, të shkatërrosh mijëra vite dije dhe t’i bësh fermerët skllevër të një zinxhiri industrial.
Një sistem ku: ❌ makineritë punojnë vetëm me 5 varietete “standarde”
❌ farat janë të patentuara dhe të kontrolluara nga multinacionalët
❌ subvencionet shpërblejnë sasinë, jo cilësinë
❌ fermerët e vegjël nuk kanë zgjedhje
Po nëse dëshiron të dalësh nga ky sistem? Duhet të paguash mijëra euro për të regjistruar një varietet, të përgatisësh studime e dokumente ligjore dhe të presësh me vite. Një mur burokratik i ndërtuar posaçërisht për të përjashtuar të vegjlit.
💥 Ex Terra përpiqet ta thyejë këtë model përmes shkëmbimit dhe përhapjes së farave të lashta, duke vendosur sërish në qendër fermerin, tokën dhe biodiversitetin.
Pse mbrojtja e farave nuk është nostalgji: 🌍 është sovranitet ushqimor
🌱 është qëndrueshmëri ndaj klimës
👨‍🌾 është liri për ata që kultivojnë
🍅 është cilësi për ata që ushqehen
Fara të vogla, po.
Por një revolucion i madh nëntokësor
Alban Çakalli / Specialist bujqësie