Plastika dhe mbetjet në kanale kullues, mungesa e pastrimit në kohë, shkak i përmbytjeve

Published on by Aurel Sh

Shqipëria ka rregullore që detyrojnë ndarjen dhe riciklimin e mbetjeve. Ekzistojnë politika specifike që synojnë reduktimin e përdorimit të plastikës njëpërdorimshe, por shpesh vuajnë nga zbatim jokonsistues dhe ndërgjegjësim i kufizuar publik. Autoritetet lokale si në Lushnjë ashtu edhe në Divjakë e njohin nevojën për të trajtuar ndotjen nga plastika, por u mungojnë burimet e nevojshme për t’i zbatuar këto politika në mënyrë efektive. Jeta e përditshme e banorëve në Lushnjë dhe Divjakë mbështetet shumë në plastikat njëpërdorimshe. Këto përfshijnë qese plastike, shishe dhe materiale paketimi, kryesisht për shkak të komoditetit dhe kostos së ulët. Në dy bashkitë ku bujqësia është shumë intensive një tjetër problem përbejnë edhe mbetjet e krijuara gjatë proceseve të ndryshme të trajtimit të tokës me plehra, pesticide apo plasmas për serat apo shtretërit e bimëve, mbajtëset e fidanëve dhe të gjitha këto së bashku janë një sasi e konsiderueshme mbetjesh që përfundojnë në kanale e më pas në gjithë zinxhirin kullues të tokave bujqësore duke u kthyer në një problem të madh në bllokimin e tyre dhe shirat e ditëve të fundit e zbuluan qartë në dritë të diellit këtë fenomen. Mungesa e alternativave të qëndrueshme të përballueshme dhe të arritshme e përkeqëson këtë varësi. Bizneset lokale gjithashtu luajnë një rol të rëndësishëm në gjenerimin e mbetjeve plastike përmes praktikave të tyre të paketimit dhe operacioneve. Infrastruktura aktuale e menaxhimit të mbetjeve në Lushnjë dhe Divjakë por jo vetëm përfshin mbledhjen, transportin dhe asgjësimin e deponive. Megjithatë, ky sistem është i pamjaftueshëm për trajtimin efikas të mbetjeve plastike në të gjithë hapësirën e bashkive. Pajisjet e kufizuara të riciklimit dhe joefikasiteti në procesin e riciklimit, për shkak të kontaminimit dhe ndarjes jo të duhur të mbetjeve, e përkeqësojnë problemin.

Pjesëmarrja e komunitetit në menaxhimin e mbetjeve është relativisht e ulët, duke theksuar nevojën për rritje të ndërgjegjësimit dhe edukimit. Pa pjesëmarrjen e plotë e serioze të komunitetit, vecanërisht të fermerëve dhe kujdesit të tyre për grumbullimin e përqëndruar të gjithë plastikës së përdorur shoqëruar me monitorimin si dhe një fushatë edukimi e ndërgjegjësimi të vazhdueshme, vështirë se do të kemi ambjent më të pastër apo kanale që nuk bllokohen sa here që do të kemi reshje intensive.

Horizont EU

Pse Vallja dyshe Myzeqare është e rëndësishme për në Unesko

Published on by Aurel Sh

Vallja dyshe myzeqare është e rëndësishme për t’u shpallur pasuri kulturore kombëtare sepse përmbledh vlera të rralla historike, identitare dhe shoqërore që përfaqësojnë jo vetëm Myzeqenë, por edhe trashëgiminë shpirtërore shqiptare në tërësi. Më poshtë arsyet kryesore:

1. Autenticitet dhe vazhdimësi historike
Vallja dyshe myzeqare është ruajtur brez pas brezi, pa ndërhyrje të mëdha skenike apo stilizime moderne. Ajo ruan gjurmë të jetës arbërore të para pushtimit osman. Gjurmët më të hershme të saj janë pikturuar në kishën e Shën Gjergjit në fshatin Libofshë më 1782.
2. Strukturë koreografike unike
• Kërcimi është i rrallë në traditën shqiptare krahasuar me vallet rrethore.
• Marrëdhënia mes dy valltarëve është simbolike dhe kërkon mjeshtëri në lëvizje. Ato janë të përmbajtura, dinjitoze dhe ritmike, duke reflektuar karakterin myzeqar.
3. Shprehje e identitetit myzeqar
Vallja është e lidhur ngushtë me:
• muzikën myzeqare (ritmet, daullja, klarineta/violina),
• veshjen tradicionale (guna me rrëke, xhamadani, fustanella, shamitë),
• sjelljen shoqërore dhe kodin etik të krahinës.

4. Pra, Vallja Dyshe përfaqëson një identitet lokal të dallueshëm, që pasuron mozaikun kulturor shqiptar. Këto elemente e bëjnë një burim studimi për etnologjinë dhe antropologjinë kulturore.

5. Rrezik real i zhdukjes
Sot vallja praktikohet nga pak grupe dhe kryesisht nga breza të vjetër. Pa statusin e pasurisë kombëtare:
• rrezikon të harrohet,
• të deformohet,
• ose të mbijetojë vetëm si performancë folklorike e shkëputur nga konteksti i saj.
6. Bazë për mbrojtje ligjore dhe financiare
Shpallja si pasuri kombëtare:
• garanton dokumentimin zyrtar,
• hap rrugë për projekte ruajtjeje, edukimi dhe transmetimi,
• forcon argumentin për regjistrim të ardhshëm në UNESCO si trashëgimi jomateriale.
7. Vlerë për edukimin dhe turizmin kulturor
Vallja dyshe myzeqare mund të shërbejë si:
• mjet edukimi për brezat e rinj,
• simbol kulturor i Myzeqesë,
• element identifikues në turizmin kulturor dhe eventet kombëtare.
Si përfundim Vallja dyshe myzeqare është pasuri kombëtare sepse është autentike, unike, identitare, e rrezikuar dhe përfaqëson një shtresë të thellë të kulturës shqiptare që meriton mbrojtje, promovim dhe transmetim të qëndrueshëm.
Ka ardhur momenti që jo vetëm të shpallet pasuri kombëtare por të futet edhe në Unesco.
Foto Ansambli Folklorik Burimor Vaçe Zela Fier – Shegan
Përgatiti Dr Niko Ferro 

Sinjalistika dhe shtigjet në Pyllin e Gjenerukës pjesë e Parkut Kombëtar Divjakë – Karavasta në fokus të Horizont EU

Published on by Aurel Sh

Pylli i Gjenerukës si pjesë e Parkut Kombëtar Divjakë – Karavasta është në fokus të Horizont EU lidhur me sinjalistikën dhe shtigjet që përshkrojnë këtë pjesë të Parkut me një bimësi në rritje dhe mjaft atraktive për tu exploruar nga vizitorët apo biciklistët për shkak të relievit dhe gjelbërimit tubdues.                                                                                                                                        Së bashku me specialistin e AdZM Fier, Ervin Allushi shoqata Horizont EU organizuan një Orë Praktike Mjedisore me nxënësit e shkollës 9-vjeçare “Gërmenj”, Divjakë.
Aktiviteti me nxënësit kishte për qëllim njohjen e kufijve natyrorë të Parkut Kombëtar Divjakë–Karavasta e në mënyrë të vecantë portën hyrëse për në këtë pjesë të Parkut e cila nis nga fshati Gëermenj.
Krahas rëndësisë së edukimit mjedisor në rritjen e ndërgjegjësimit për mbrojtjen e natyrës, këta të rinj u njohën me shtigjet e Pyllit të “Gjenerukës” dhe mënyrën e orientimit të vizitorëve në këto shtigje.Duke qënë se PKDK një nga portat hyrëse nga lindja e ka në Gërmenj fëmijët dhe të rinjtë e kësaj zone do të jenë edhe orientues, guida e pse jo edhe ata të cilët nesër do të shoqërojnë ose bëhen pritës të gjithë personave qv pëlqejnë të shëtisin nëpër pyje apo relieve me bimësi dhe reliev të thyer si një formë argëtimi, shëtitje apo soditje të pamjes që ofron si për Lagunën po ashtu edhe për bregun e detit apo plazhin së bashku me Pishën e Parkut apo deerdhjen e Shkumbinit në set..
Sinjalistika dhe mënyra si shënohet ajo përfshiu grupin e të rinjve në realizimin në terren të një forme praktike! Të rinjtë e përfshirë në këtë aktivitet teoriko – praktik
Ada, Armela, Rosiela, Himena, Najada, Rama, Mariel, Sabjan dhe Elvis do të hyjnë në histori si shënjuesit e parë të shtigjeve për pyllin e Gjenerukës në PKDK. 🌿

Ky aktivitet u zhvillua në kuadër të projektit: “Protection and Restoration of Mediterranean Wetlands: Strengthening knowledge, protection and restoration of wetlands in the Southern and Eastern Mediterranean” i cili po zbatohet nga organizata Horizont EU Albania, i koordinuar nga Tour du Valat – TdV, financuar nga Agence Française de Développement – AFD.